เมื่อข่าวเรื่อง Gaslighting กลายเป็นแมว 9 ตัว

เรื่องนี้เริ่มจากผมไปเห็นข่าวเกี่ยวกับ Gaslighting

เป็นคำที่หลายคนน่าจะเคยผ่านตา แต่พอลองอ่านจริงๆ กลับพบว่ามันไม่ได้มีหน้าตาชัดเจนเหมือนการทะเลาะหรือการใช้ความรุนแรงตรงๆ

บางครั้งมันอาจมาในรูปของประโยคธรรมดาๆ เช่น

“คุณคิดไปเองหรือเปล่า”
“ฉันไม่เคยพูดแบบนั้น”
“คุณอ่อนไหวเกินไปแล้ว”

ถ้าเกิดขึ้นเพียงครั้งเดียว เราอาจมองว่าเป็นแค่การเข้าใจไม่ตรงกัน

แต่ถ้าเกิดซ้ำไปเรื่อยๆ คนคนหนึ่งอาจเริ่มสงสัยความทรงจำ ความรู้สึก และการรับรู้ของตัวเอง โดยไม่ทันรู้ว่าเรื่องนี้เริ่มขึ้นตั้งแต่เมื่อไร

ผมจึงคิดว่า ถ้าเราทำเครื่องมือเล็กๆ ให้คนลองสำรวจตัวเองเบื้องต้นได้ล่ะ?

ไม่ใช่เครื่องมือวินิจฉัย
ไม่ใช่แบบทดสอบที่ชี้ว่าใครเป็นคนดีหรือคนร้าย

แต่เป็นเครื่องมือที่ช่วยให้เราลองหยุด แล้วมองดูว่า ตอนนี้ตัวเองกำลังอยู่ตรงไหนในความสัมพันธ์

ตอนแรก ผมคิดว่าจะใช้ “คน”

เมื่อแบบประเมินเริ่มเป็นรูปเป็นร่าง ผมต้องหาวิธีแสดงผลลัพธ์ให้ผู้เล่นเข้าใจง่ายและจดจำได้

ความคิดแรกคือใช้ตัวละครมนุษย์แทนผลลัพธ์แต่ละแบบ

แต่พอลองคิดต่อ ผมกลับรู้สึกว่า “คน” มีรายละเอียดติดมาด้วยมากเกินไป

มีทั้งหน้าตา รูปร่าง อายุ เพศ การแต่งตัว และบุคลิกที่คนมองเห็นจากภาพ

เมื่อใช้กับเรื่องละเอียดอ่อนอย่าง Gaslighting ภาพของมนุษย์อาจทำให้ผู้เล่นรู้สึกว่ากำลังถูกตีตรา หรือกำลังถูกบอกว่าเขาเป็น “คนแบบนั้น”

ทั้งที่สิ่งที่เราต้องการสะท้อนคือรูปแบบพฤติกรรมในช่วงเวลาหนึ่ง ไม่ใช่ตัดสินตัวตนทั้งหมดของใคร

สัตว์สามารถยืน แสดงสีหน้า ถือสิ่งของ และมีท่าทางคล้ายมนุษย์ได้

แต่ในขณะเดียวกันก็ยังมีระยะห่างมากพอที่จะไม่ทำให้ผู้เล่นรู้สึกว่าภาพนั้นกำลังตัดสินเขาโดยตรง

สุดท้ายผมเลือก “แมว”

เพราะแมวมีบุคลิกชัด แสดงอารมณ์ผ่านตา หู หาง และท่าทางได้หลากหลาย

มันสามารถดูสงบ ลังเล มั่นใจ หวาดระแวง เสียงดัง หรือเหมือนกำลังติดอยู่ในวังวนได้ โดยไม่ต้องใส่คำตัดสินลงไปตรงๆ

และที่สำคัญ—มันยังดูเท่พอที่จะทำให้คนอยากเก็บและแชร์ผลลัพธ์ของตัวเอง

จากแบบประเมินเรื่อง Gaslighting จึงค่อยๆ กลายเป็นแมว 9 ตัว

แต่ละตัวไม่ได้บอกว่าใครเป็นคนดีหรือคนร้าย

มันเพียงสะท้อนสองด้านว่า:

เมื่อสองด้านนี้มาประกอบกัน จึงเกิดเป็นแมวแต่ละตัวที่มีบุคลิก ท่าทาง และเรื่องราวต่างกัน

นี่คือจุดเริ่มต้นของ SIGNALMA — เช็กสัญญาณ เข้าใจตัวเอง

พื้นที่ทดลองที่ผมอยากใช้เปลี่ยนเรื่องซับซ้อนและอธิบายยาก ให้กลายเป็นสิ่งที่คนมองเห็น เข้าใจ และเริ่มสำรวจตัวเองได้ง่ายขึ้น